თემა: „მარტივი წინადადების სწავლების მეთოდიკა (სახელმძღვანელოს სტრუქტურა და ანალიზი)“

(აბსტრაქტი)

ქართული ენის სინტაქსი ქართული ენათმეცნიერების ერთ-ერთ ფუნდამენტურ და ამავე დროს კომპლექსურ დარგს წარმოადგენს. იგი იკვლევს სიტყვათა და წინადადებათა ურთიერთმიმართებას,  სინტაქსური  კავშირების  სახეებსა  და  იმ  სტრუქტურულ კანონზომიერებებს, რომელთა მეშვეობითაც ენა ახორციელებს აზრის ფორმირებასა და კომუნიკაციას. სინტაქსის ცოდნა აუცილებელია როგორც ენის თეორიული გააზრებისთვის, ისე მისი პრაქტიკული გამოყენებისთვის ზეპირსა და წერილობით მეტყველებაში.

ბაკალავრიატის საფეხურზე სინტაქსის სწავლება სპეციფიკურ სირთულეებს უკავშირდება. სტუდენტებისთვის პრობლემურია აბსტრაქტული ცნებების დიფერენციაცია, სტრუქტურული ურთიერთობების გააზრება და მიღებული ცოდნის კონკრეტულ ენობრივ მასალაზე გადატანა. აღნიშნული სირთულეები განპირობებულია იმით, რომ სინტაქსი მოითხოვს ანალიზის, შედარებისა და განზოგადების უნარების ერთდროულ გამოყენებას.

სინტაქსის სწავლება ეფექტიანია მაშინ, როდესაც თეორიული მასალა წარმოდგენილია როგორც ურთიერთდაკავშირებული სისტემა. შესაბამისად, სწავლება ეფუძნება სტრუქტურულ მიდგომას, რომელიც უზრუნველყოფს ენობრივი მოვლენების ურთიერთკავშირის დანახვას და მათ ფუნქციურ გააზრებას.

მეთოდიკური თვალსაზრისით, სწავლება აგებულია ინდუქციური და დედუქციური მიდგომების მონაცვლეობაზე: სტუდენტი პირველ ეტაპზე აკვირდება ენობრივ ნიმუშებს, აყალიბებს ზოგად დასკვნებს, ხოლო შემდგომ ამოწმებს მათ ახალ კონტექსტებში.

განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სინტაქსური აზროვნებისა და ანალიტიკური უნარის განვითარებას. თითოეული თემა აგებულია ეტაპობრივი გააზრების პრინციპით და ქმნის ანალიზის მოდელს, რომელიც სტუდენტს ეხმარება ენობრივი სტრუქტურების დამოუკიდებლად ამოცნობასა და ინტერპრეტაციაში.

სახელმძღვანელო მოიცავს სინტაქსის ძირითად საკითხებს და მათი სწავლების მეთოდიკურ ასპექტებს, რაც უზრუნველყოფს ცოდნის თანმიმდევრულ და გააზრებულ ათვისებას.

სახელმძღვანელოს სტრუქტურული პრინციპი

წინამდებარე სახელმძღვანელოში თითოეული თემა აგებულია ერთიანი სტრუქტურული მოდელის საფუძველზე, რომელიც უზრუნველყოფს მასალის თანმიმდევრულ, ლოგიკურად ორგანიზებულ და მეთოდურად გამჭვირვალე წარმოდგენას. თემათა ერთგვაროვანი აგება მიზნად ისახავს სტუდენტში ანალიზის სტაბილური მოდელის ჩამოყალიბებას, რაც ამარტივებს როგორც თეორიული მასალის გააზრებას, ისე მის პრაქტიკულ გამოყენებას.

ყოველი თავი შედგება შემდეგი ბლოკებისაგან:

მეთოდოლოგიური ორიენტირი

ამ ბლოკში განისაზღვრება თემის ადგილი სინტაქსურ სისტემაში, ფორმულირდება ძირითადი პრობლემა და გამოიკვეთება ის თეორიული ჩარჩო, რომლის საფუძველზეც უნდა წარიმართოს საკითხის სწავლება.

მეთოდოლოგიური ორიენტირი განსაზღვრავს არა მხოლოდ ცნებით საფუძველს, არამედ სწავლების ლოგიკასაც და პასუხობს ძირითად მეთოდურ კითხვებს:

•  რა პრინციპს უნდა დაეფუძნოს საკითხის განმარტება;

•  რა თანმიმდევრობით უნდა წარიმართოს თემის სწავლება;

•  რომელი სტრუქტურული ელემენტი უნდა გახდეს საწყისი საყრდენი;

•  როგორ   უნდა    განხორციელდეს    გადასვლა    ფორმობრივი    აღწერიდან ფუნქციურ ანალიზზე;

•  როგორ     უნდა     გადაიზარდოს     თეორიული     გააზრება     პრაქტიკულ გამოყენებაში.

ამგვარად, მეთოდური ორიენტირი აერთიანებს:

1.   თემის სისტემურ-ლინგვისტურ ხედვას;

2.   სწავლების მეთოდურ სტრატეგიას;

3.   საკითხის სასწავლო მნიშვნელობის დასაბუთებას.

მისი ფუნქციაა ერთიან ჩარჩოში მოაქციოს თეორიული საფუძველი და   სწავლების ორგანიზების პრინციპები, რაც უზრუნველყოფს თემის ეტაპობრივ და მიზანმიმართულ ათვისებას.

ტერმინოლოგიური გასაღებები

ამ ბლოკში წარმოდგენილია თემასთან დაკავშირებული საკვანძო ცნებები და მათი ზუსტი განსაზღვრებები. იგი ქმნის ცნებით საფუძველს,   რომლის გარეშე შეუძლებელია შემდგომი ანალიზი. ტერმინოლოგიური სიზუსტე განიხილება როგორც    სინტაქსური აზროვნების აუცილებელი წინაპირობა.

◈ სტრუქტურული მოდელი

სტრუქტურული მოდელი უზრუნველყოფს თემის თეორიული ბაზის სისტემურ და ვიზუალურ წარმოდგენას. იგი ასახავს ფორმობრივ და ფუნქციურ ურთიერთობებს ერთიან სქემაში და ქმნის საკითხის მთლიან ხედვას.

მისი მიზანია:

•   უზრუნველყოს თეორიული ჩარჩოს სწრაფი აღდგენა;

•   გააერთიანოს უკვე ნასწავლი მასალა;

•    თვალსაჩინოდ    წარმოაჩინოს    თემის    ძირითადი    კომპონენტები    (თეორიული საფუძველი, აქტუალურობა, მიზანი, შედეგი);

•   ხელი შეუწყოს თეორიის მეთოდურ გამოყენებას.

სტრუქტურული მოდელი წარმოადგენს თეორიისა და პრაქტიკის დამაკავშირებელ ინსტრუმენტს და აყალიბებს სისტემურ ხედვას.

⚖ სადავო ინტერპრეტაციები